Trump en Abe: zand over het verleden

Trump en Abe: zand over het verleden

Bron: Japan PM Shinzo Abe: ‘I have great confidence in Trump’ (BBC) Gisteren bracht premier Shinzo Abe als eerste wereldleider een bezoek aan komend president Donald Trump. Aan de foto te zien, hebben beide heren het kostelijk naar hun zin gehad in het gouden paleis van The Donald. Gelukkig maar, want de uitspraken van Trump tijdens de verkiezingen baarden Japan zorgen. De gelegenheidsrepublikein leek ervoor te pleiten dat Japan voortaan haar eigen boontjes gaat doppen in Azië, terwijl Amerika zich toedekt met de warme deken van het globale isolationisme. Toch hebben Trump en Abe genoeg overeenkomsten, waaronder hun beperkte blik op het verleden. Donald Trump werd tot dusver voornamelijk bejubeld door gelijkgestemden die net als hij doemscenario’s schetsen over de ondergang van hun respectievelijke naties. Het weren van bruine mensen zou alles moeten oplossen, maar net zoals Nigel Farage de benen nam na het Brexit-referendum, lijkt de muur van Trump een hek te worden en zal onze eigen Geert zich nog achter de oren moeten krabben als hij straks met zijn deïslamiseringsplannen de rechten van de mens moet schenden. In tegenstelling tot de VS, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, wordt Japan veelal gezien als een homogene maatschappij. Hierbij wordt vaak achterwege gelaten dat dit deels het gevolg is van het marginaliseren van minderheden, alsmede een soort omgekeerde integratiecursus uit het verleden, waarbij Hokkaidō en het Ryūkyū-koninkrijk (het huidige Okinawa) werden geannexeerd. De geforceerde assimilatie van de lokale volkeren ging destijds gepaard met een curriculum bestaande uit slavernij, het verbieden van de lokale taal, en het wissen van de oorspronkelijke cultuur. De ironie wil dat het huidige Japan wegens een schrijnend tekort aan nieuwe Japanners juist mensen van buitenaf nodig heeft om...
Omoide-zukuri: de rol van herinneringen en nostalgie

Omoide-zukuri: de rol van herinneringen en nostalgie

Screenshot van een advertentie van Google: “jouw herinneringen op de hoofdpagina” Iedereen denkt wel eens terug aan vervlogen tijden. Ik ben nog niet lang genoeg onderdeel van de maatschappij om mijzelf ervan te overtuigen dat elke dag van mijn studietijd een waas van nectar en ambrozijn was, maar ook ik val af en toe ten prooi aan een zoete, nostalgische dagdroom. In deze Ikiji wil ik het hebben over de positie van omoide-zukuri (思い出づくり, letterlijk: het maken van herinneringen) in het Japanse studentenleven, gebaseerd op mijn eigen ervaringen als lid van een universiteitsclub. Toen ik in Japan studeerde, viel het mij op dat men niet alleen terugdacht aan herinneringen, maar zich soms ook actief voorbereidde op het maken ervan. Tijdens mijn master schreef ik mijn scriptie over Japanse universiteitsclubs. Deze clubs worden onderhouden door studenten en elk biedt een bepaalde activiteit aan: van voetbal tot Japans schaken, van de theeceremonie tot rockmuziek. Het viel mij op dat men vanaf dag één bezig was met het belang van herinneringen. Maar waarom? Op zoek naar een antwoord werpen we eerst een blik op het Japanse schoolsysteem. Het pad dat kinderen bewandelen vanaf het moment dat zij de basisschool binnenstappen, staat voor de daaropvolgende negentien jaar in grote lijnen vast. Vroeger stortte men zich na de middelbare school nog wel eens direct in het werkende leven, maar tegenwoordig is het volgen van hoger onderwijs de norm, met een doorstroom van meer dan 70% van alle middelbare scholieren.[1] In Japan is het hoger onderwijs onderverdeeld in senmongakkō “vakscholen”, vergelijkbaar met het Nederlandse mbo, en universiteiten. In Japan is het begrip “universiteit” vrij rekbaar...
De vertaalslag

De vertaalslag

Ben je eigenlijk wel echt aan het werk als vertaler? Tijdens mijn studie vroegen Japanse vrienden mij wel eens om een lap tekst naar het Engels te vertalen. “Want dat spreek je toch?”, zo was hun redenering. Deze gedachtegang valt ergens te begrijpen. Ook nu moeten wij soms een klant teleurstellen als een offerte hoger uitvalt dan verwacht. Wat komt er kijken bij het werk van een tolk-vertaler? Laten we ten eerste een paar open deuren intrappen: in de meeste gevallen is Google Translate geen betrouwbare kameraad voor zij die meer dan een boodschappenlijstje vertaald willen hebben. Laten we eens kijken wat Google maakt van de onderstaande Japanse zin. Japans: 青春の輝き、熱き若者たちの挑戦 (seishun no kagayaki, atsuki wakamonotachi no chōsen) Google: “Youth of shine, challenge of Passionate young people” Om Google een kans te geven heb ik de zin naar het Engels laten vertalen. Omdat Google voor de Nederlandse vertaling eerst de brontekst naar het Engels vertaalt, wordt dit al helemaal bijzonder: Google Nederlands: “Jeugd van glans , uitdaging van Passionate jongeren” De Japanse zin is de ondertitel van een televisieserie. Dit is een interessant voorbeeld omdat deze zinsede op typische wijze inspeelt op de affiniteit en nostalgie menig Japanner koestert voor de jeugd. Bij Iki zouden wij de zin als volgt vertalen: Iki: “De kracht van de jeugd – gepassioneerde jongeren met een missie” Uiteraard is dit beter te begrijpen dan de vertaling van vriend Google, maar ook het gevoel komt beter over. In het vervolg van de vertaling, of in de begeleidende voetnoten, kunnen wij als vertaalbureau vervolgens uitleggen waar deze enigszins melodramatische blik op jeugdige onbezonnenheid vandaan komt....
Ook Japanners zijn mensen

Ook Japanners zijn mensen

“Japan… de mensen zijn daar toch totaal anders dan hier?” Dit is vaak de eerste vraag die mensen mij stellen als ik over mijn werk vertel. Ik stoor me hier niet aan, omdat men vaak oprecht interesse toont. Vaak rust deze vraag echter op een aantal aannames. In deze eerste Ikiji wil ik kort vertellen waarom we niet te hard van stapel moeten lopen. Mensen die niet dagelijks met Japanners in contact komen, kiezen vaak tussen twee uitersten om Japan te omschrijven. Japan is ofwel een onvruchtbare, radioactieve bende op de rand van de afgrond waar men bij bosjes voor de trein springt en zich op grote schaal doodwerkt, ofwel men spreekt over het mythische land van de rijzende zon, alwaar de verlichte bevolking door hun staat van Zen een hogere vorm van waardering heeft voor het leven. Dit dan zou tot uiting komen in abstracte concepten als bushido (de weg van de krijger). Bovenstaande karakteriseringen zijn even waarheidsgetrouw als te zeggen dat ik als Nederlander elk weekend als een garnaal over de Wallen drijf, om nadien een euthenasiespuitje te halen voor oma. ’s Avonds zal ik nog de bruiloft van mijn homoseksuele oom meepakken. Al met al dus een bijzonder productieve dag, maar zoals de meeste stereotypen is ook dit ietwat overdreven. Om Japan als land te begrijpen en om te doorgronden hoe je het best zaken kunt doen met Japanners, is het essentieel om niet te vergeten dat Japanners ook mensen zijn. Hoewel onze aanpak soms dan mag verschillen, we willen eigenlijk allemaal min of meer hetzelfde. Japanners lachen en huilen evengoed, en achter het masker van...