De vertaalslag

De vertaalslag

Ben je eigenlijk wel echt aan het werk als vertaler? Tijdens mijn studie vroegen Japanse vrienden mij wel eens om een lap tekst naar het Engels te vertalen. “Want dat spreek je toch?”, zo was hun redenering. Deze gedachtegang valt ergens te begrijpen. Ook nu moeten wij soms een klant teleurstellen als een offerte hoger uitvalt dan verwacht. Wat komt er kijken bij het werk van een tolk-vertaler? Laten we ten eerste een paar open deuren intrappen: in de meeste gevallen is Google Translate geen betrouwbare kameraad voor zij die meer dan een boodschappenlijstje vertaald willen hebben. Laten we eens kijken wat Google maakt van de onderstaande Japanse zin. Japans: 青春の輝き、熱き若者たちの挑戦 (seishun no kagayaki, atsuki wakamonotachi no chōsen) Google: “Youth of shine, challenge of Passionate young people” Om Google een kans te geven heb ik de zin naar het Engels laten vertalen. Omdat Google voor de Nederlandse vertaling eerst de brontekst naar het Engels vertaalt, wordt dit al helemaal bijzonder: Google Nederlands: “Jeugd van glans , uitdaging van Passionate jongeren” De Japanse zin is de ondertitel van een televisieserie. Dit is een interessant voorbeeld omdat deze zinsede op typische wijze inspeelt op de affiniteit en nostalgie menig Japanner koestert voor de jeugd. Bij Iki zouden wij de zin als volgt vertalen: Iki: “De kracht van de jeugd – gepassioneerde jongeren met een missie” Uiteraard is dit beter te begrijpen dan de vertaling van vriend Google, maar ook het gevoel komt beter over. In het vervolg van de vertaling, of in de begeleidende voetnoten, kunnen wij als vertaalbureau vervolgens uitleggen waar deze enigszins melodramatische blik op jeugdige onbezonnenheid vandaan komt....
Ook Japanners zijn mensen

Ook Japanners zijn mensen

“Japan… de mensen zijn daar toch totaal anders dan hier?” Dit is vaak de eerste vraag die mensen mij stellen als ik over mijn werk vertel. Ik stoor me hier niet aan, omdat men vaak oprecht interesse toont. Vaak rust deze vraag echter op een aantal aannames. In deze eerste Ikiji wil ik kort vertellen waarom we niet te hard van stapel moeten lopen. Mensen die niet dagelijks met Japanners in contact komen, kiezen vaak tussen twee uitersten om Japan te omschrijven. Japan is ofwel een onvruchtbare, radioactieve bende op de rand van de afgrond waar men bij bosjes voor de trein springt en zich op grote schaal doodwerkt, ofwel men spreekt over het mythische land van de rijzende zon, alwaar de verlichte bevolking door hun staat van Zen een hogere vorm van waardering heeft voor het leven. Dit dan zou tot uiting komen in abstracte concepten als bushido (de weg van de krijger). Bovenstaande karakteriseringen zijn even waarheidsgetrouw als te zeggen dat ik als Nederlander elk weekend als een garnaal over de Wallen drijf, om nadien een euthenasiespuitje te halen voor oma. ’s Avonds zal ik nog de bruiloft van mijn homoseksuele oom meepakken. Al met al dus een bijzonder productieve dag, maar zoals de meeste stereotypen is ook dit ietwat overdreven. Om Japan als land te begrijpen en om te doorgronden hoe je het best zaken kunt doen met Japanners, is het essentieel om niet te vergeten dat Japanners ook mensen zijn. Hoewel onze aanpak soms dan mag verschillen, we willen eigenlijk allemaal min of meer hetzelfde. Japanners lachen en huilen evengoed, en achter het masker van...