De spijker die uitsteekt

De spijker die uitsteekt

Fotograaf: Akio Kon/Bloomberg via The Japan Times We halen eens een klassieker binnen het genre aan: “de spijker die uitsteekt, ontmoet de hamer.” Het is een geliefde zinsnede als men spreekt over de Japanse maatschappij. Hoewel wij op dit blog graag stereotypes ontkrachten, spookt dit gezegde vandaag toch door mijn hoofd. Tijdens mijn bezoeken aan Japan zijn er regelmatig dagen waarop ik niet in touw ben met klanten. Om een dergelijke dag alsnog bij de kladden te grijpen, zorg ik dat ik de deur uitga. De gemiddelde zzp’er zal het met mij eens zijn dat het idyllische concept “thuiswerken” na de eerste weken iets van haar charme verliest. Voor mij was de grens al vroeg bereikt, toen ik dreigde te verzanden in een routine waarin ik, na de eerste mailronde, rond koffietijd mijn vege lijf richting de douche hees, en mij zodoende terugvocht naar de beschaafde wereld. Sindsdien zorg ik ervoor dat ik op dergelijke dagen op een plek zit waar ook andere mensen zijn. In Osaka zit ik vaak in Cafe Lab, een prettige, open ruimte met genoeg stopcontacten voor mensen die niet terugdeinzen voor de halve marathon schermstaren. Vandaag bekruipt mij op het station een licht gevoel van onbehagen. Iedereen die er ouder uitziet dan een student heeft een pak aan, en in de meeste pakken zit een heer. De pakken lopen allemaal doelgericht naar Kantoor. Als ik mij onttrek uit de chaotische stroming van Osaka CS, voelt het ergens alsof dit niet de bedoeling is. Het feit dat ik het tempo van de dag bepaal, is een prettige gedachte, maar ik merk dat er ergens in...
Keigo: met twee woorden spreken op zijn Japans

Keigo: met twee woorden spreken op zijn Japans

Martijn: Laten we het eens hebben over keigo 敬語, oftewel beleefd taalgebruik in het Japans. De overdreven beleefde zakenman is voor de meeste mensen een bekend symbool van het Japanse zakenleven. Men weet echter misschien niet in hoeverre de Japanse taal is doorweven met beleefdheidsvormen. Het beleefde taalgebruik noemt men keigo. Het woord keigo is samengesteld uit het karakter kei 敬 dat ‘respect’ betekent, en het karakter go 語, dat staat voor ‘woord’ of ‘taal’. Kort gezegd betekent het spreken van keigo dat je nette taal hanteert. Keigo gaat echter veel verder dan het gebruik van deftige woorden en een onderscheid tussen jij en u zoals we dat in het Nederlands kennen. Een beleefde basis Milan: Wat meteen opvalt aan keigo, is dat het expliciet zichtbaar is in de taal; in zowel de woordkeuze als in de grammatica. Keigo kent eigenlijk twee dimensies. De eerste dimensie zou je ‘basisbeleefdheid’ kunnen noemen. Het gaat er daarbij met name om hoe formeel de setting is. Martijn: Een belangrijk verschil met het Nederlands is dat deze beleefde manier van spreken de norm is in Japan. Vrienden onderling zullen wellicht net zo plat Osakaans spreken als de echte Leienaren het Leids bezigen, maar in de regel spreek je beleefd Japans tegen mensen die je voor het eerst ontmoet. Milan: Deze basisbeleefdheid zie je met name terug in de vervoegingen van de werkwoorden in een zin. Als je informeel (bijvoorbeeld tegen vrienden) wil zeggen dat je ergens naartoe gaat, zeg je iku, terwijl de vorm ikimasu een stuk formeler is. Door achter het werkwoord -masu te plakken, krijg je de formele vorm. Deze strategie is...
Ook Japanners zijn mensen

Ook Japanners zijn mensen

“Japan… de mensen zijn daar toch totaal anders dan hier?” Dit is vaak de eerste vraag die mensen mij stellen als ik over mijn werk vertel. Ik stoor me hier niet aan, omdat men vaak oprecht interesse toont. Vaak rust deze vraag echter op een aantal aannames. In deze eerste Ikiji wil ik kort vertellen waarom we niet te hard van stapel moeten lopen. Mensen die niet dagelijks met Japanners in contact komen, kiezen vaak tussen twee uitersten om Japan te omschrijven. Japan is ofwel een onvruchtbare, radioactieve bende op de rand van de afgrond waar men bij bosjes voor de trein springt en zich op grote schaal doodwerkt, ofwel men spreekt over het mythische land van de rijzende zon, alwaar de verlichte bevolking door hun staat van Zen een hogere vorm van waardering heeft voor het leven. Dit dan zou tot uiting komen in abstracte concepten als bushido (de weg van de krijger). Bovenstaande karakteriseringen zijn even waarheidsgetrouw als te zeggen dat ik als Nederlander elk weekend als een garnaal over de Wallen drijf, om nadien een euthenasiespuitje te halen voor oma. ’s Avonds zal ik nog de bruiloft van mijn homoseksuele oom meepakken. Al met al dus een bijzonder productieve dag, maar zoals de meeste stereotypen is ook dit ietwat overdreven. Om Japan als land te begrijpen en om te doorgronden hoe je het best zaken kunt doen met Japanners, is het essentieel om niet te vergeten dat Japanners ook mensen zijn. Hoewel onze aanpak soms dan mag verschillen, we willen eigenlijk allemaal min of meer hetzelfde. Japanners lachen en huilen evengoed, en achter het masker van...